Dlaczego rygorystyczna kontrola kontrahentów i transakcji opodatkowanych podatkiem VAT jest tak bardzo ważna? Ponieważ Skarb Państwa faktycznie przerzucił na podatników odpowiedzialność z tytułu ujawniania symptomów potencjalnych przestępstw skarbowych, co następuje w ramach tzw. prywatyzacji prawa karnego. To przedsiębiorcy odpowiadają dziś za weryfikację wiarygodności ich kontrahentów i ponoszą odpowiedzialność za zaniechania w tym zakresie, czego skutkiem pozostać może kara wieloletniego pozbawienia wolności i orzeczenie zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub pełnienia funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego. Poza przestępstwem skarbowym (oszustwem podatkowym i wyłudzenie zwrotu podatu VAT) w zbiegu przypisywane są też ciężkie gatunkowo przestępstwa kryminalne.

Odpowiedzialność karna skarbowa wiąże się zwykle z zarzutami udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i prania brudnych pieniędzy - wynika to z przypisania przedsiębiorcy świadomego lub wynikającego z niedbalstwa udziału w cudzej np. karuzeli vatowskiej, co zazwyczaj skutkuje również przypisaniem przestępstw pospolitych związanych z naturą organizacyjną takich czynów zabronionych: udziału w zorganizowanej grupie przestępczej (w zasadzie każda karuzela vatowska nosi cechy hierarchicznej, wieloosobowej organizacji, a stosowanie przemocy lub posiadanie broni nie jest warunkiem popełnienia tego przestępstwa) oraz prania brudnych pieniędzy pochodzących z przestępstwa skarbowego (niemal każda dyspozycja korzyściami z przestępstwa skarbowego kwalifikuje się jako próba ich wprowadzenia do legalnego obrotu).  

Dlatego podatek VAT stanowi największe zagrożenie dla przedsiębiorców w zakresie ryzyka uwikłania w cudze przestępstwo skarbowe lub w nierzetelność płatniczą. Przypisanie przedsiębiorcy lub osobie odpowiadającej za prowadzenie jego spraw braku dostatecznej staranności w ocenie transakcji, prowadzi do obciążenia skutkami finansowymi cudzego czynu zabronionego, w tym koniecznością uregulowania na rzecz Urzędu Skarbowego uszczuplonego podatku VAT pomimo jego wcześniejszego wpłacenia kontrahentowi w ramach kwoty brutto wskazanej na fakturze. Pomoc doświadczonych księgowych pozwala skutecznie uchylić takie zagrożenia, poprzez:

• należytą staranność w podatku VAT i stosowanie rygorystycznej polityki "know your customer" (KYC) - weryfikację wiarygodności kontrahentów przedsiębiorcy (wywiad gospodarczy), skrupulatne zabezpieczanie dowodów na cele przyszłych (potencjalnych) postępowań podatkowych i karno-skarbowych, a także obiektywną ocenę wiarygodności kontrahenta i transakcji potwierdzoną opinią prawno-ekonomiczną sporządzoną przez wykwalifikowanego ekonomistę, prawnika lub innego specjalistę branżowego. 
• wymaganą przepisami wiarygodną i kompletną ścieżkę audytu - opracowanie algorytmu postępowania zapewniającego bezpieczną pozycję przedsiębiorcy w przypadku zaistnienia kontroli organów podatkowych oraz pomoc przy jego wdrożeniu lub systematyczne stosowanie w imieniu i na rzecz Klienta. Na życzenie Klienta gromadzimy i przechowujemy dowody rzetelnego i rzeczywistego przeprowadzenia transakcji opodatkowanej oraz doradzamy, jakie dokumenty powinny zostać zgromadzone na wypadek kwestionowania jej rzeczywistego charakteru (niepozorowanego na cele oszustwa). Odpowiednie udokumentowanie przebiegu potencjalnie ryzykownych podatkowo kontaktów gospodarczych w praktyce wyklucza postawienie takiego zarzutu.
• prawidłowe wystawianie faktur - co w przypadku ich poprawności formalnej i merytorycznej wykluczy uznania ich za tzw. puste faktury, od których podatku VAT nie można odliczyć, ale trzeba go zapłacić.
• terminowe wyliczanie podatku VAT należnego i terminowe składanie deklaracji JPK-VAT.

---

Odpowiedzialność karna i karna skarbowa:

— Zorganizowana grupa przestępcza

Art. 258. § 1 Kodeksu karnego: Kto bierze udział w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 2. Jeżeli grupa albo związek określone w § 1 mają charakter zbrojny albo mają na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 3. Kto grupę albo związek określone w § 1, w tym mające charakter zbrojny, zakłada lub taką grupą albo związkiem kieruje, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.

§ 4. Kto grupę albo związek mające na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym zakłada lub taką grupą lub związkiem kieruje, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.

— Pranie brudnych pieniędzy

Art. 299. § 1 Kodeksu karnego: Kto środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości, pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, przyjmuje, posiada, używa, przekazuje lub wywozi za granicę, ukrywa, dokonuje ich transferu lub konwersji, pomaga do przenoszenia ich własności lub posiadania albo podejmuje inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 5. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub 2, działając w porozumieniu z innymi osobami, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 6. Karze określonej w § 5 podlega sprawca, jeżeli dopuszczając się czynu określonego w § 1 lub 2, osiąga znaczną korzyść majątkową.

§ 6a. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w § 1 lub 2, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

— Oszustwo podatkowe

Art. 56. § 1 Kodeksu karnego skarbowego: Podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

§ 2. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.

§ 3. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

§ 4. Karze określonej w § 3 podlega także ten podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia lub wbrew obowiązkowi nie składa ich za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub składa je niezgodnie z wzorem dokumentu elektronicznego.

— Wyłudzenie nienależnego zwrotu podatku VAT 

Art. 76. § 1 Kodeksu karnego skarbowego: Kto przez podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy wprowadza w błąd właściwy organ narażając na nienależny zwrot podatkowej należności publicznoprawnej, w szczególności podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, podatku akcyzowym, zwrot nadpłaty lub jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowej lub bieżących albo przyszłych zobowiązań podatkowych, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

§ 2. Jeżeli kwota narażona na nienależny zwrot podatku jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.

§ 3. Jeżeli kwota narażona na nienależny zwrot podatku nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

---